محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
1115
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
صنعت آن غاريقون سه ربع درم شحم حنظل ربع درم ربّ السوس نيم درم كوفته و بيخته حبوب سازند جمله يك شربت است [ حبّ غاريقون از ماسرجويه منقى صدر و قصبهء ريه است ] حبّ غاريقون از ماسرجويه منقى صدر و قصبهء ريه است از اخلاط بلغميّه است و نافع ربوكاين از بلغم غليظ را صنعت آن غاريقون موصوف چهار نيمدانك شحم حنظل يك و نيمدانك عصارهء قثاء الحمار يك دانك ربّ السّوس نيم درم نرم كوفته و بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده حبوب سازند جمله يك شربت است حبّ غاريقون نافع از براى همين نوع ربو صنعت آن غاريقون موصوف نيم درم شحم حنظل بورهء ارمنى از هريك دو دانك ربّ السّوس تخم ابخره ايرسا از هريك نيم درم كوفته و بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده حبوب سازند جمله يك شربت است و بعضى بوره در اين داخل نمينمايند صنعت اين حب به نسخهء سمرقندى شحم حنظل ثلث درم غاريقون نصف درم ربّ السّوس ثلث درم ابخره ايرسا از هريك نيم درم كوفته و بيخته با آب سرشته حبوب سازند و با ماء العسل بياشامند و اين حب را موسوم بحب ايرسا نموده [ حبّ غاريقون ديگر كه شيخ رئيس در ربو كائن از كثرت رطوبات آورده ] حبّ غاريقون ديكر كه شيخ رئيس در ربو كائن از كثرت رطوبات آورده و كفت لا بدّ است استعمال اين حب در ماهى دو مرتبه وقتى كه علت قوى باشد و سزاوار است اينكه استعمال كرده شود بعد از حقنهء متخذه از آب چغندر و روغن كنجد و بوره و مانند آن صنعت آن غاريقون سه درم ربّ السوس فراسيون از هريك يك درم تربد سفيد موصوف پنج درم ايارج فيقرا چهار درم شحم حنظل نصف مثقال انيسون يك مثقال كوفته و بيخته باب سرشته حبوب سازند شربتى دو درم حبّ غاريقون به نسخهء ديكر اقوى از اول صنعت آن غاريقون سه درم ربّ السوس فراسيون شحم حنظل انزروت سفيد مرّ صافى از هريك يك درم تربد موصوف پنج درم ايارج فيقرا چهار درم كوفته و بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده با ميپنحتج سرشته حبوب سازند شربتى دو درم با ماء العسل حبّ غاريقون سيد مظفر الدين شفائى صنعت آن غاريقون سفيد تربد سفيد موصوف از هريك سه درم اصل السّوس شحم حنظل ايارج فيقرا انزروت سفيد از هريك دو درم كوفته و بيخته با آب سرشته حبوب سازند شربتى يك مثقال با ماء العسل و شيخ رئيس اين نسخه را براى ربو بلخى ذكر نموده و ليكن در آن انزروت نيست [ حبّ غاريقون ديكر مسهل بلغم و منقى سينه و ريه ] حبّ غاريقون ديكر مسهل بلغم و منقى سينه و ريه و نافع از براى ربو و انتصاب نفس و سرفهء كهنه و جميع امراض باردهء بلغميّه كائنه در صدر و ريه و قصبهء آنست صنعت آن غاريقون تربد مدبّر از هريك سه درم ربّ السوس شحم حنظل ايارج فيقرا انزروت سفيد از هريك دو درم انجير زرد خشك ده عدد كل بنفشه يك درم زراوند مدحرج نيم درم رازيانه زوفاى خشك از هريك يك درم كثيرا دو درم كوفته و بيخته باب سرشته حبوب سازند شربتى دو درم [ حبّ غاريقون ديگر منقى صدر و ريه و مفتح سدد انها ] حبّ غاريقون ديكر منقى صدر و ريه است و مفتح سدد انها و نافع است از براى امراض مذكوره در نسخهء قبل صنعت آن غاريقون سكبينج از هريك سه درم صبر سقوطرى زرد خالص چهار درم جندبيدستر نيم درم سقمونياى مشوى دو درهم تخم خشخاش يك درم مغز چلغوزه دو درم اجزا كوفته و بيخته بلعاب بهدانه سرشته حبوب سازند شربتى دو درم باب كرم حبّ غاريقون ديكر نافع از براى ربو و ضيق النّفس وقتى كه باشد صاحب آن محرور المزاج يا بان تب باشد صنعت آن غاريقون ربع درم بنفشه ربّ السوس از هريك يك درم كثيرا نيم درم بروغن بادام شيرين چرب نموده حبوب سازند جمله يك شربت است حبّ غاريقون كه اقوى از كل است صنعت آن غاريقون هش سفيد تربد سفيد مدبّر افتيمون سناء مكى كثيرا كل بنفشه ربّ السوس ايرسا از هريك نيم درم انزروت سفيد يك دانك مغز چلغوزه دو دانك كوفته و بيخته با جلاب سكرى سرشته حبوب سازند جمله يك شربت است با آب كرم حبّ غاريقون ديكر كه ربو را نافع است صنعت آن غاريقون سفيد ايارج فيقرا از هريك يك درم كل بنفشه ايرسا از هريك نيم درم تربد يك درم سقمونياى مشوى يك دانك مقل ازرق دو دانك كوفته و بيخته باب سرشته حبوب سازند جمله يك شربت است [ قرص غاريقون ] قرص غاريقون ورم سپرز كه بسيار صلب و غليظ باشد تحليل دهد و سدهء جكر بكشايد و طبع را نرم دارد صنعت آن غاريقون كل سرخ از هريك پنج درم طباشير سفيد زرشك منقى از هريك دو درم عصارهء غافث سنبل الطّيب لك مغسول ريوند چينى پوست بيخ كبر از هريك دو نيم درم اجزا كوفته و بيخته در سركه خيسانيده خشك كرده غاريقون را از پشت غربال بكذارنند و مجموع را با سكنجبين بسرشند و قرص سازند شربتى دو درم [ معجون غاريقون مشهور بمعجون هرمس ] معجون غاريقون مشهور بمعجون هرمس طعام را هضم كند و خداوند نقرس و اوجاع مفاصل و معده و قروح كليه و مثانه و امعا را سود دارد و بادها بشكند و يرقان و استسقا و لقوه و قولنج ريحى و بلغمى و استرخاى اعصاب را فائده دهد و اخلاط غليظه و لزجه و فضلهاى بد كه در كرده و مثانه باشد پاك كند و حيض بكشايد و درد اعضا و مفاصل را بغايت سودمند باشد صنعت آن غاريقون وج تركى اسارون قردمانا تخم سداب نانخواه قرنفل از هريك دو اوقيه جنطياناى رومى شش اوقيه حاشا تخم كرفس از هريك سه اوقيه سنبل الطيب پودنهء كوهى فطراساليون كماذريوس اسقورديون از هريك هشت اوقيه همه را كوفته و بيخته با انكبين مصفّى بسرشند و در ايّام ربيع به كار برند شربتى از يك مثقال تا دو درم [ معجون غاريقون بنسخهء ديگر ] معجون غاريقون بنسخهء ديكر خداوند نقرس و اوجاع مفاصل و اوجاع مفاصل و اوجاع معده و كليه و قروح امعا و استسقا و يرقان را سود دهد و بادها كه در معده و امعا باشد بشكند و قولنج بلغمى و ريحى و لقوه و تشنج را نافع و فضلهائى كه اندرون كرده و مثانه باشد دفع كند و حيض بكشايد صنعت آن غاريقون وجّ تركى اسارون قردمانا بسد سداب تخم سداب فرفيون فوه زوفاى خشك از هريك يك اوقيه و زراوند طويل حاشا تخم كرفس بيخ عرطنيثا نانخواه قرنفل از هريك دو اوقيه جنطيانا شش اوقيه سنبل الطّيب مرّمكى پودنهء كوهى فطراساليون از هريك دو اوقيه قسط تلخ سليخه فراسيون جعده از هريك سه اوقيه كماذريوس كمافيطوس اسقورديون از هريك هشت اوقيه اجزا كوفته و بيخته با سه چندان عسل كف كرفته بسرشند شربتى از يك مثقال تا دو درم غافث بثاى مثلثه و كسر فاى شكوفهء كياهى است كبود مائل به بنفسجى و طولانى و تلخ و با عفوصت و بركش دراز و عريض و زغبدار و از وسط بركها شاخى مجوّف خشونتدار ميرويد و قوتش تا سه سال باقى است در دويّم كرم و در اول خشك و لطيف و جالى و مفتح سدّهء جكر و مقوى معده و جكر و مدر بول و حيض و شير و عرق و مسهل اخلاط سوخته و حاره و رافع تبهاى مركبّه و سدهء جكر و سپرز و ذرور و مجفف آن التيام دهندهء زخمها و حمول آن مدر قوى حيض و كويند مضر سپرز است و مصلحش انيسون و بدلش مثل آن اسارون و نصف آن افسنتين و شربت آن سه درم و در مطبوخ هفت درم است [ حبّ غافث ] حبّ غافث سدّها بكشايد و امراض طحال و يرقان اسود را نافع بود صنعت آن عصارهء غافث پوست بيخ كبر انيسون تخم كرفس از هريك شش درم طباشير سفيد چهار درم ريوند چينى دوازده درم ادويه را كوفته و بيخته باب سرشته حب سازند شربتى از يك درم تا يك مثقال [ عصارهء غافث ] عصارهء غافث آنست كه بكوبند غافث را و آب آن را كرفته در افتاب كذارند تا منعقد كردد پس اقراص سازند و آن بسيار تلخ مىباشد طبيعت آن سرد و خشك [ افعال و خواص آن ] افعال و خواص آن ملطف و مقطع و رافع جرب و حكه و تبهاى كهنه و درد جكر با آب شاهتره و سكنجبين مقدار شربت آن تا يك مثقال كويند مضرّ انثيين و مصلح آن مصطكى بدل آن سه وزن آن غافث و كويند وزن آن سماق است فصل در ذكر اقراص غافث [ قرص غافث يرقان سدى و درد ورم جگر و سپرز را نافع باشد ] قرص غافث يرقان سدى و درد ورم جكر و سپرز را نافع باشد و تبهاى